Wielki przegląd zmian dla przedsiębiorców i OSVČ w roku 2026

Początek każdego roku przynosi przedsiębiorcom i osobom prowadzącym działalność gospodarczą nowe obowiązki, zmiany stawek, limitów i zasad administracyjnych. Rok 2026 nie jest wyjątkiem – wręcz przeciwnie, przynosi szereg istotnych zmian wynikających z pakietu konsolidacyjnego, nowelizacji ustaw podatkowych oraz regularnej waloryzacji kwot powiązanych z przeciętnym wynagrodzeniem.

W tym artykule znajdziesz kompletny przegląd wszystkich ważnych zmian na rok 2026 w jednym miejscu. Omówimy podatek ryczałtowy, minimalne zaliczki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, umowy o dzieło i zlecenie, minimalne wynagrodzenie, skrzynki danych, VAT i inne obszary.

Podatek ryczałtowy w roku 2026

Podatek ryczałtowy to uproszczony system opodatkowania i opłacania składek dla OSVČ, który łączy podatek dochodowy, ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w jednej miesięcznej płatności. W roku 2026 zmieniają się wysokości miesięcznych zaliczek.

Podwyżka podatku ryczałtowego w 1. przedziale

Najważniejszą zmianą na rok 2026 jest podwyżka miesięcznej zaliczki w 1. przedziale podatku ryczałtowego. Wynika ona ze wzrostu przeciętnego wynagrodzenia, do którego powiązane są zaliczki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Struktura miesięcznej zaliczki w 1. przedziale

Miesięczna zaliczka w 1. przedziale podatku ryczałtowego składa się z:

• Zaliczka na ubezpieczenie zdrowotne – minimalna zaliczka (podwyższona względem roku 2025)
• Zaliczka na ubezpieczenie społeczne – minimalna zaliczka powiększona o 15 %
• Zaliczka na podatek dochodowy – 100 Kč

Warunki przystąpienia do podatku ryczałtowego

Na rok 2026 obowiązują następujące warunki uczestnictwa w systemie podatku ryczałtowego:

• OSVČ nie może być płatnikiem VAT
• Roczne przychody nie mogą przekroczyć limitu dla danego przedziału (1. przedział: 1 mln Kč, 2. przedział: 1,5 mln Kč, 3. przedział: 2 mln Kč)
• OSVČ nie jest wspólnikiem spółki jawnej ani komplementariuszem spółki komandytowej
• OSVČ nie uzyskuje przychodów ze stosunku pracy (z wyjątkiem przychodów objętych podatkiem zryczałtowanym)
• OSVČ nie posiada zaległości podatkowych ani w składkach ubezpieczeniowych (z pewnymi wyjątkami)

Termin zgłoszenia: do 10 stycznia danego roku (na rok 2026 – do 10 stycznia 2026). Jeśli nie zdążyłeś w tym terminie, możesz przystąpić od roku 2027.

Czy podatek ryczałtowy opłaca się w roku 2026?

Podatek ryczałtowy jest szczególnie korzystny dla OSVČ, które:

• Osiągają przychody w przedziale ok. 600 000–1 000 000 Kč rocznie
• Stosują ryczałt kosztowy (nie mają wysokich rzeczywistych kosztów)
• Chcą zminimalizować formalności (nie składają zeznań podatkowych)
• Nie uzyskują innych przychodów (z najmu, kapitałów pieniężnych itp.)

Z kolei nie opłaca się, jeśli:

• Masz niskie przychody (poniżej ok. 500 000 Kč) – klasyczne zaliczki byłyby niższe
• Ponosisz wysokie rzeczywiste koszty – ryczałt kosztowy byłby niekorzystny
• Chcesz korzystać z ulg podatkowych (na małżonka, dzieci, kredyt hipoteczny)
• Uzyskujesz przychody z wielu źródeł

Minimalne zaliczki na ubezpieczenie społeczne 2026

Zaliczki na ubezpieczenie społeczne OSVČ są powiązane z przeciętnym wynagrodzeniem i co roku rosną. Na rok 2026 obowiązują nowe minimalne zaliczki.

Wysokość minimalnych zaliczek

Działalność główna:

• Minimalna zaliczka jest obowiązkowa od pierwszego miesiąca prowadzenia działalności
• Opłacana od miesiąca rozpoczęcia działalności
• Termin płatności: od 1. do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego

Działalność uboczna:

• Zaliczki są opłacane, jeśli zysk przekroczy kwotę rozstrzygającą
• Kwota rozstrzygająca na rok 2026 jest powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem
• Jeśli zysk nie przekroczy kwoty rozstrzygającej, zaliczki nie są opłacane

Terminy płatności zaliczek

Minimalne zaliczki na ubezpieczenie zdrowotne 2026

Podobnie jak w przypadku ubezpieczenia społecznego, rosną również zaliczki na ubezpieczenie zdrowotne.

Wysokość minimalnych zaliczek

Minimalna zaliczka na ubezpieczenie zdrowotne obliczana jest jako 13,5 % minimalnej podstawy wymiaru (50 % z 50 % przeciętnego wynagrodzenia).

Działalność główna:

• Minimalna zaliczka jest obowiązkowa
• Opłacana od pierwszego miesiąca prowadzenia działalności
• Termin płatności: do 8. dnia następnego miesiąca

Działalność uboczna:

• W pierwszym roku prowadzenia działalności nie ma obowiązku opłacania zaliczek (jeśli jest to działalność uboczna)
• Od drugiego roku zaliczki są uzależnione od rzeczywistego zysku

Zmiany w obszarze umów o dzieło i zlecenie

Umowy o pracę wykonywaną poza stosunkiem pracy przeszły w roku 2026 kolejne modyfikacje, będące kontynuacją zmian z poprzednich lat.

Nowe kwoty rozstrzygające dla składek

Kwoty rozstrzygające dla powstania obowiązku ubezpieczenia przy umowach o dzieło są od roku 2025 powiązane z przeciętnym wynagrodzeniem. Na rok 2026 kwoty te rosną zgodnie ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia.

U jednego pracodawcy:

• Kwota rozstrzygająca = 25 % przeciętnego wynagrodzenia

Łącznie u kilku pracodawców:

• Kwota rozstrzygająca = 40 % przeciętnego wynagrodzenia

Obowiązek zgłaszania przez pracodawców

Pracodawcy są zobowiązani do zgłaszania wszystkich pracowników zatrudnionych na umowę o dzieło do ubezpieczenia, niezależnie od wysokości wynagrodzenia. Obowiązek ten służy śledzeniu łącznych wynagrodzeń u wielu pracodawców. Szczegóły na stronie ČSSZ.

Podwyżka minimalnego wynagrodzenia

Od 1 stycznia 2026 roku wzrasta minimalne wynagrodzenie, co dotyczy pracodawców, pracowników i OSVČ.

Nowa wysokość minimalnego wynagrodzenia

Skutki podwyżki minimalnego wynagrodzenia

Podwyżka minimalnego wynagrodzenia ma szereg konsekwencji dla przedsiębiorców:

• Wyższe koszty pracy – pracodawcy muszą podnieść wynagrodzenia pracownikom otrzymującym minimalne wynagrodzenie
• Wynagrodzenie gwarantowane – wraz z minimalnym wynagrodzeniem rosną najniższe poziomy wynagrodzenia gwarantowanego
• Umowy o dzieło i zlecenie – rośnie minimalne wynagrodzenie godzinowe
• Limit dorabiania przy urzędzie pracy – zmienia się maksymalny dodatkowy zarobek dla osób poszukujących pracy (50 % minimalnego wynagrodzenia)
• Ulga podatkowa za umieszczenie dziecka – maksymalna wysokość ulgi równa się minimalnemu wynagrodzeniu

Skrzynki danych – rozszerzenie obowiązków

Skrzynki danych to elektroniczne narzędzie do komunikacji z administracją publiczną. W ostatnich latach stopniowo rozszerza się krąg osób, którym skrzynki danych są zakładane automatycznie.

Automatyczne zakładanie skrzynek danych

Od 1 stycznia 2023 roku automatycznie założono skrzynki danych wszystkim OSVČ i osobom prawnym wpisanym do rejestrów. Nowo powstałe podmioty otrzymują skrzynkę danych automatycznie przy rejestracji.

Obowiązki związane ze skrzynką danych

Elektroniczne składanie zeznań podatkowych

Z obowiązkową skrzynką danych wiąże się również obowiązek elektronicznego składania dokumentów. OSVČ posiadające skrzynkę danych muszą składać:

• Zeznanie o podatku dochodowym od osób fizycznych
• Zestawienia dla OSSZ i kasy chorych
• Deklaracje VAT (jeśli są płatnikami)
• Informację podsumowującą (jeśli są płatnikami VAT)
• Informację zbiorczą (jeśli handlują w UE)

Szczegóły dotyczące składania dokumentów elektronicznych na stronie Administracji Skarbowej.

Zmiany w obszarze VAT

Rok 2026 przynosi kilka zmian również w obszarze podatku od towarów i usług.

Limit obowiązkowej rejestracji do VAT

Jedną z istotnych zmian ostatnich lat było podwyższenie limitu obrotów dla obowiązkowej rejestracji do VAT. Od roku 2025 limit wzrósł do 2 000 000 Kč za 12 kolejnych miesięcy (z poprzedniego 1 000 000 Kč, względnie limitu przejściowego). W roku 2026 nowy limit nadal obowiązuje.

Stawki VAT

W roku 2024 nastąpiła konsolidacja stawek VAT do dwóch stawek:

• Stawka podstawowa: 21 %
• Stawka obniżona: 12 % (połączenie obu obniżonych stawek 15 % i 10 % w jedną stawkę 12 %)

W roku 2026 stawki te obowiązują bez zmian.

Informacja podsumowująca

W roku 2026 nadal obowiązuje obowiązek składania informacji podsumowującej dla płatników VAT. Terminy:

• Osoby prawne: miesięcznie, do 25. dnia następnego miesiąca
• Osoby fizyczne: zgodnie z okresem rozliczeniowym (miesięcznie lub kwartalnie)

Sankcje za niezłożenie informacji podsumowującej pozostają surowe (1 000 Kč za złożenie po terminie, 10 000–50 000 Kč za niezłożenie).

Zmiany w obszarze podatku dochodowego

Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych

Na rok 2026 obowiązują dwie stawki podatku dochodowego od osób fizycznych:

• 15 % – dla podstawy opodatkowania do 36-krotności przeciętnego wynagrodzenia (ok. 1,58 mln Kč na rok 2026)
• 23 % – dla części podstawy opodatkowania przekraczającej ten limit

Ryczałty kosztowe

Ryczałty kosztowe na rok 2026 pozostają na poziomie z poprzednich lat:

Ulga podatkowa dla podatnika

Podstawowa ulga podatkowa dla podatnika na rok 2026 wynosi 30 840 Kč rocznie (2 570 Kč miesięcznie). Kwota ta pozostaje na poziomie z roku 2024, kiedy została podwyższona i potwierdzona pakietem konsolidacyjnym.

Przegląd pozostałych zmian

Elektroniczna ewidencja przychodów (EET)

EET pozostaje zniesiona. Ustawa o ewidencji przychodów została uchylona z dniem 1 stycznia 2023 roku i obowiązek ewidencjonowania przychodów za pośrednictwem EET już nie obowiązuje.

Zmiany w rachunkowości

Planowana nowelizacja ustawy o rachunkowości (nowa ustawa o rachunkowości) przynosi modernizację czeskiego prawa rachunkowego i zbliżenie do standardów międzynarodowych. Śledź postęp legislacyjny na stronie Ministerstwa Finansów.

Ubezpieczenie OSVČ

Minimalne podstawy wymiaru dla ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego rosną w ślad za wzrostem przeciętnego wynagrodzenia. OSVČ opłacające minimalne zaliczki odczują wzrost miesięcznych płatności.

Zbiorczy kalendarz ważnych terminów 2026

Praktyczne skutki zmian dla poszczególnych grup przedsiębiorców

OSVČ rozliczające się podatkiem ryczałtowym

• Wzrost miesięcznej płatności o ok. 1 268 Kč (z 8 716 na 9 984 Kč)
• Roczne koszty podatku ryczałtowego wzrosną o 15 216 Kč
• Oceń, czy podatek ryczałtowy nadal się opłaca w porównaniu z klasycznym systemem

OSVČ w klasycznym systemie rozliczeń

• Podwyżka minimalnych zaliczek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne
• Nowe zaliczki obowiązują od miesiąca złożenia zestawienia za rok 2025
• Obowiązek elektronicznego składania wszystkich zeznań przez skrzynkę danych

Pracodawcy (w tym OSVČ zatrudniające na umowę o dzieło/zlecenie)

• Podwyżka minimalnego wynagrodzenia – wyższe koszty pracy
• Nowe kwoty rozstrzygające dla składek z umów o dzieło
• Obowiązki zgłoszeniowe wobec ČSSZ w przypadku umów o dzieło

Płatnicy VAT

• Limit rejestracji 2 mln Kč (potwierdzenie nowego limitu)
• Stawki VAT 21 % i 12 % bez zmian
• Informacja podsumowująca i zbiorcza – bez zmian w zasadach

Przedsiębiorcy prowadzący sklepy internetowe

• Podwyżka limitu rejestracji do VAT do 2 mln Kč
• Kont